امروز دوشنبه, 30 مهر 1397 - Mon 10 22 2018

منو

شکر در قرآن

شکر در قرآن

اگر سپاسگزار باشید ،(نعمت را)فراوان می کنم واگر کفر ورزید ،همانا که عذابم شدید است.

کلمه شکر در قرآن در چندین مورد به کار رفته است:
1-سوره بقره آیه 152:(فاذکرونی اذکرکم واشکروا لی ولا تکفرون)
پس ای مومنان ،مرا یاد کنید ،یادتان می کنم وسپاسگذاری کنید وبه من کفر نورزید.
بعضی گفته اند منظور از کفر در اینجا کفر نعمت است ،ولی دلیلی ندارد که "ولاتکفرون"را فقط کفر نعمت بدانیم ،بلکه می تواند هم کفر نعمت باشد وهم کفر در اعتقادات ؛یعنی اگر انسانها شاکر باشند ،کافر نخواهند بود .این که انسانها یا کفر فکری دارند یا کفر در نعمت ،بدان دلیل است که شاکر نیستند.
2-سوره نساء آیه 147 :(مایفعل الله بعذابکم ان شکرتم وءامنتم وکان الله شاکرا علیما)
اگر شکرگزار باشید وایمان آورید،خداوند از عذاب شما چه سودی می برد،در حالی که خداوند همواره شکرپذیری دانا است.
نکته ای که در این آیه باید به آن توجه گردداین است که مرحله شکر قبل از ایمان است ؛یعنی اگر شما شکر گزار باشید ودر نتیجه شکرگزاری مومن بشوید،چرا خداوند شما را عذاب کند؟جالب است که "ما یفعل الله بعذابکم"بعد از آیاتی است که علیه نفاق است .بی تردید منافقان در لایه زیرین آتش قرار دارندوهرگز یاوری برای آنها نمی یابی .
بعد از آن در این آیه میفرماید:"مایفعل الله بعذابکم ان شکرتم وءامنتم"مسلما این شکری که میگوییم "شکرالله"بعد از ایمان است وقهرا کسی که مومن است می گوید :"شکرالله" اما این چه شکری است که قبل از ایمان است ؟
"ما یفعل الله بعذابکم ان شکرتم "نه اینکه "ان آمنتم وشکرتم"پس وقتی که ترتیب شکر وایمان به این شکل است که می فرماید :"ان شکرتم وآمنتم"روشن می شود که شکر قبل از ایمان است ومنظور از شکر ،شکر معمولی ومتعارف نیست .
3- سوره ابراهیم آیه 7 (واذتاذن ربکم لئن شکرتم لازیدنکم ولئن کفرتم ان عذابی لشدید)
اگر سپاسگزار باشید ،(نعمت را)فراوان می کنم واگر کفر ورزید ،همانا که عذابم شدید است.
مفهوم این آیه همواره به عنوان یک اصل بیان می شود که اگر شما شکرگزار باشید ما نعمت را برشما فراوان می کنیم واگر کفر بورزید ،عذاب من شدید است .
"تاذن"یعنی اعلام کرده است .این واژه در قرآن ،آنجا که مربوط به خدا می شود زیاد به کار برده نشده است .در مورد صبر ،تاذن واعلام نداریم .درباره نماز نداریم که خدا اعلام کرده باشد نماز واجب است ،بلکه فقط فرمود نماز بخوانید.در فرهنگ اسلامی شکی نیست کسی که نماز نخواند ،دستش از همه چیز خالی است ،اما درباره آن "تاذن"نفرموده است.تنها در مورد شکر است که می فرماید:"واذ تاذن ربکم"گذشته از این ،آیه "لئن شکرتم لازیدنکم ولئن کفرتم ان عذابی لشدید"بسیار محکم وبا تاکید ادا شده است .
آشنایان به ادب ومعانی بیان می دانند که کلام الهی سرشار از تاکید است ونیاز به تاکید ندارد .حرف خداوند همه حق است ،اما چون خداوند با ما صحبت می کند ،آن جایی که از اهمیت بیشتری برخوردار است ،با این تاکیدها مشخص می کند .اگر شکر گزا باشید ،حتما نعمت ها را اضافه میکنیم وبی تردید ،شکر وقدردانی شما را پاسخ می دهیم وشکر شما راه گشای نعمت های بیشتر است واما ،اگر کفران نعمت کنید ،حتما عذاب ما شدید است .پس این آیه شامل تمامی انواع شکر اعم از زبان ،قلب وعمل می شود .
روایاتی هم در تفسیر وتبیین این آیه داریم ،هر چند که خود آیه خیلی روشن است .ابتدا برای روشن شدن این آیه ،روایاتی را ذکر وسپس معنای شکر را بیان می کنیم .
پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله فرمودند:(مافتح الله علی عبد باب شکر فخزن عنه باب الزیاده)
"چنین نیست که خداوند در شکری را برای بنده ای باز کند ،اما در نعمت را ببندد"
این مطلب نیز یک اصل منطقی است که وقتی در شکر باز شد ،حتما در نعمت نیز باز خواهد شد .خداوند بربنده ای باب شکری را باز نکرده است که از آن سمت ،در نعمت وفراوانی راببندد وبه طور قطع ،چنین نیست که اگر در شکر باز باشد ،در فراوانی بسته باشد ،هرگز خداوند چنین نتیجه ای را قرار نداده است ومسلما اگر در شکر باز شد ،در فراوانی هم باز است .
امام صادق علیه السلام  فرموده اند :
"من اعطی الشکر اعطی الزیاده"
"هر کس به او توفیق شکر داده شد،فراوانی هم براو ارزانی است"
یعنی شکر مساوی با فراوانی است.
علی علیه السلام میفرماید :
"من لم یشکر النعمه عوقب بزوالها"
"هر کسی که سپاسگزار نعمت نباشد ،با زوال آن نعمت تنبیه میشود"
نتیجه اینکه در دو آیه اول ،ایمان محصول شکر معرفی شده است ،اما در آیه سوم میفرماید :"همه چیز محصول شکر است"انسان شاکر همه چیز دارد از جمله تقوا ،وانسان ناسپاس هیچ چیز ندارد از جمله تقوا .در این آیه اساس شکر است واطاعت پروردگار محصول شکر است .
در اینجا اغلب سوال می شود :شکر یعنی چه ؟این شکری که اطاعت ،نتیجه وفرع آن است چیست؟
"منت خدای عزوجل که طاعتش موجب قرب است وبه شکر اندرش مزید نعمت "باید اول "به شکر اندرش را "بگوییم وبعد "طاعتش موجب قرب است "را .این چه شکری است که از سویی هم بر طاعت وعبادت مقدم است واز سوی دیگر اساس همه چیزها است.

برگرفته از کتاب :شکر در آینه وحی

مولف:غلامعلی نعیم آبادی

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

  1. خطبه ها
  2. آخرین اخبار